Stotteren

Sommige namen zijn onlosmakelijk verbonden aan een gebeurtenis of een voorval, waardoor je die, zelfs na 33 jaren probleemloos uit je geheugendatabank kan vissen.
Zo'n naam is Ton van Miltenburg.
Locatie Bijzonder Jeugd Internaat Papenvoort in Rolde (Drenthe). Internaten heten deze type instellingen in die tijd voor jongeren met een licht verstandelijk handicap.
Het was het begin van mijn loopbaan binnen de sector zorg als pedagogisch groepsleider.
Ik was er min of meer per ongeluk in verzeild geraakt.
De leefgroep unit was bestemd voor jongeren in de eindfase van hun verblijf. Een zogenaamde kamertraining groep. Met vijf collega's en twee stagiaires 'draaiden' we de groep.
In die tijd werkten we een slag in de rondte met lange weekend diensten.
Die begon zaterdagmorgen om 09.00u en eindigt maandagmorgen 09.00u.
Ton was een van de 12 jongens in de leefgroep waar ik werkte.
Vrijwel allemaal komen ze uit het westen van het land.
Flink uit de kluiten gewassen jongeren vaak een kop groter en met een zangerige accent en sommige met een bek als een scheermes.
Ton was een uitzondering in de groep van twaalf.
Met z'n dikke jampotglazenbril (volgens mij een sterkte van -9) en bruine krullen oogt hij aandoenlijk. Doordeweeks stonk hij altijd naar koeienmest, want hij volgt een opleiding om het boerenwerk in te gaan. In die tijd dat ik daar kwam werken liep hij stage bij een boer in Schoonloo, een boerderij met melkkoeien. Maar Ton had ook iets anders, Ton stottert.
Elke zaterdagmorgen als ik in dienst kom, houd ik tegen 12.00u een soort appel.
De afspraak was dat tussen 09.00u en 12.00u alle 12 kamers een flinke schoonmaakbeurt krijgen van de jongens.
Als alles in orde is, gaan we met z'n allen diezelfde avond stappen naar een discotheek naar keuze. Het was hartje zomer en de instelling bevond zich in een bosrijke omgeving.
Toen ik het terrein opreed viel me al op dat alle ramen openstonden.
In de hal rook het naar bleekwater en schoonmaakmiddelen en hoorde ik het geluid van harde muziek stofzuigers. De jongens hadden er duidelijk zin in.
Tegen twaalf liep ik de vleugel in waar de jongens slapen en begon met mijn 'zogenaamde strenge controle' van de kamers.
Dekbedden hadden ze niet in die tijd dus sliepen de jongens tussen witte lakens en een wollen deken.
Ton z'n kamer was het eerst aan de beurt want die bevond zich voor in de hal.
Ik zie hem nu nog staan voor zijn slaapkamerdeur.
Zijn gezicht straalde plezier uit want als Ton iets doet dan doet hij dat 100% en met volle overgave.
De kamer van Ton zag er ook perfect uit en rook lekker fris.
De laatste keer dat ik hem een oor aan naaide was dat ik vond dat de naad van de strak gespannen laken om z'n bed, scheef erbij lag.
Ik heb Ton bed leren opmaken dus waarschijnlijk was hij te lang met andere dingen bezig en moest het bed even snel gebeuren.
Nu moet ik er wel erbij vertellen dat dit alles een spel is dat ik speelde met de jongeren, die van strenge commandant van een strafkamp die echt elke vierkante cm van de slaapkamers met een vergrootglas controleerde.
De zogenaamde dreiging dat door een slecht uitgevoerde schoonmaakbeurt, hun stapweekend de grond in kan worden geboord, gierden door hun kelen.
Natuurlijk lukt hun dit wel, maar het ging natuurlijk om het spel die wij met elkaar spelen.
De jongeren controleerden ook elkaars kamer (kijk uit hoor want hij gaat dat en dat ook controleren).
Ton zn kamer zag er dus als een voorbeeldkamer uit, bijna smetteloos.
Zelfs zijn vensterbank was stofvrij en daar heb ik hem ook een keer op 'gepakt'.
Die grijns op zijn gezicht toen ik me omdraaide en aanstalten maakte zijn kamer uit te lopen(haha denkt Ton lekker puhh).
Ton liep met zijn bril tegen m'n rug toen ik plots en abrupt bleef staan op de drempel van de deur.
Hij keek me geschrokken aan toen ik me langzaam omdraaide. In de tussentijd stonden de andere jongens al in het halletje vol spanning toe te kijken hoe Ton het ervan afbrengt.
Ton staarde me nog steeds onbeweeglijk aan.
Zijn hoofd hing scheef boven de schouder en z'n bril hing scheef op zijn neus van de botsing en volgens mij stond zn hart ook even stil, zo spannend werd het.
Die van mij ook want het was echt een hilarisch moment. Ik kon mijn lachen bijna niet inhouden.
Mijn rechterhand ging tergend langzaam omhoog en met mijn wijsvinger maakte ik een veegbeweging boven op de deurpost, keek ik met grote ogen en stomverbaasd naar mn vieze vinger.
Ton viel bijna flauw. De jongens lagen allemaal in een deuk.
De rest van de middag verliep lekker relaxt in afwachting van de stapavond.
Omstreeks 21.00u reed ik de spiksplinternieuwe VW busje met nog geen 50 km op de teller, voor de leefgroep.
Ik stond in de deuropening met mijn flesje Lagerfeld in de hand en een voor een kwamen ze langs en kregen ze een puf in de de hals haha.
Ook dit was een standaard ritueel voor het uitgaan.
Ton mocht voorin zitten van mij want hij had de schoonste slaapkamer van de groep. Dat boeit de rest niet want ze waren al lang blij dat we uitgingen.
Als laatste gooide Ton de schuifdeur dicht en stapte vervolgens zelf in, zijn deur met een luide klap dichtgooiend.
Zijn raam stond open en die van mij ook vanwege het warme weer zag ik onder het wegrijden. Ah ah ah ah ah aaa hoorde ik Ton zeggen....Ja Ton en keek hem even aan, muh muh muh mn mn na (circa 300 m van de instelling)
Ik liet Ton altijd uitpraten want Ton stottert...na een halve kilometer...mmuh muh muhn mn hah hah hah (700 m) hah hahah hand zi zi zi zi (800m) tuh tuh tuh (900m) tuhzn duh duh duh (950m)deu deu deu deurrrr (1000m)
Ik trapte op de rem de jongens achterin vlogen allemaal met een ruk naar voren.
Wat bleek, Ton had met het raam open de deurstijl vastgehouden en op die manier het portier dichtgeklapt waardoor zijn hand klem kwam te zitten.
Gelukkig zat er rubber tussen zodat Ton er met lichtgekneusde vingers er goed vanaf was gekomen.
Maar bij een andere gelegenheid (dezelfde zomer) was ik even op mijn kamer verslag te maken.
Raam stond op gordijnen dicht het was zaterdagavond circa 23.00u.
Ik hoorde de jongens roken en praten vlak bij het raam en mijn aandacht werd getrokken door een paar woorden die niet bij het zaterdagavond ritueel hoorde.
Wat lekkers...Mais...en koken.
De volgorde waarop ze het zeggen weet ik niet meer precies, maar de jongens waren dus van plan uit het maisveld 4 km verderop wat mais te scoren.
Ik kon twee dingen doen, iedereen naar binnen sturen (zaterdagavond/begeleide kamerbewoning 16/17 jarige jongens) of met de jongens meegaan en met beleid het gele goud dat straks met een beetje suiker in een pan met water verdwijnt, mee helpen oogsten.
Het werd het laatste. Op de fiets naderen we met gedoofde lichten de locatie die Ton feilloos wist aan te wijzen omdat hij daar dagelijks voorbij fietste naar zijn stagewerkgever.
De fietsen parkeerden we een stuk verderop onder een boom.
We waren met z'n zessen (Harry, Menno, Arie, Ton en Roberto. Ton mocht vanwege zn beperkte gezichtsvermogen niet mee maar kreeg de opdracht om bij de splitsing van een zandweggetje die overging naar een grindpad naar de boerderij op de uitkijk te staan.
We waren nog maar net ongeveer 10 minuten het maisveld in toen ik Ton meende te horen...heel zachtjes maar het was Ton....dduhdduh duh boe boe boe rr koh koh mmm mmttt eh eh eh eh rrrr ah ah aann. Twee minuten te laat dus, want de boer en de boerin kwamen net fietsend het grindpad op en zagen Ton daar langs het maisveld staan.
Rennend en struikelend waren we in een mum van tijd bij de fietsen.
We waren allen 'veilig' terug in de leefgroep op Ton na, want die had als enigste zijn 'dure' fiets op slot gedaan en de sleutel laten vallen in het donker.
Ton kwam een uur later binnen zonder fiets. Hij zag er zwaar gehavend uit onder de schrammen, dus die moest rennend door de bossen terug en kreeg ook nog eens van iedereen op z'n flikker omdat hij ons veel te laat waarschuwde. De buit hebben we wel gekookt en gegeten.